1. Ana Sayfa
  2. Dünya
  3. Dünya Neden Düz Değil ?

Dünya Neden Düz Değil ?

Biliyoruz ki Dünya düz değil. Peki neden değil? Durduğumuz yerde bunu kendimize ispatlamanın bir yolu var mı?
Düz Dünya inancı, tarihin bütün komplo kuramlarine taş çıkartacak bir hızla yaygınlaşmaya devam ediyor. Böyle komploların yaygınlaşması, bilimin saygınlığına da darbe vuruyor.

Son yıllarda binlerce kişinin katılımı ile yapılan konferanslarda insanlar, Dünya’nın düz bir tabaka biçiminde olduğuna dair asparagas veriler paylaşıyorlar.

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 1
Ülkemizde bile Düz Dünya Derneği adıyla resmi bir çatısı altında faaliyetler yürütülüyor.

Hatta 61 yaşındaki Mike Hudges adında bir düz Dünya “teorisyeni”, ev yapımı roketiyle 2018’in Mart ayında kendini uzaya fırlatmayı da denedi. 600 metre yüksekliğe çıkan Hudges, yeryüzüne indiğinde hastanelik oldu. “Lamı cimi yok, Dünya düzdür.” diyen çılgın adam, bu kez uzaya çıkmak üzere çalışmaya devam ediyor.

Bu tarz komplo kuramlari, insanların bilgi eksikliğinden yararlanarak, eksik noktaları yanlış bilgilerle doldurdukları için basitçe yaygınlaşıyorlar. Peki neden Dünya’nın düz olmadığına inanmalıyız? En azından bu vaziyetikendi gözlemlerimizde anlamanın bir yolu var mı?

Önce Dünya’nın nasıl/neden yuvarlak olduğunu kısaca açıklıyor, sonrasında uzaya gitmeden bunu nasıl doğrulayacağınızı söylüyoruz.

Not: Her türlü inanca saygılıyız, yalnız hepimiz aynı Dünya’da yaşıyoruz.

Temelden başlayalım: Dünya yuvarlak biçimini nasıl kazandı?

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 2
Binlerce yıl Güneş’in Dünya etrafında döndüğüne inanan insanlık, her şeyin kendi etrafında, kendisi için gerçekleşmediğini anlayalı bir hayli bir zaman geçti.

Bu süre zarfında geceleri görünen parlak noktacıkların aslında Güneş gibi birer yıldız olduklarını anladık.

Bilim, bize her gördüğümüze inanmamak gerektiğini defalarca kez kanıtladı, kanıtlamave yadevam ediyor. Şimdilerde diğer yıldızların yörüngelerinde dolaşan diğer yuvarlak gezegenleri gözlüyoruz.

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 3
Bu zamana kadar yapılan keşiflere göre Dünya’nın biçimini belirleyen şey; gezegenler, yıldızlar ve galaksiler arasındaki dengeyi sağlayan kütle ve kütlenin yol açtığı yer çekimidir.

Bir cismin kütlesi arttıkça, kütle çekim kuvveti de artar. Teorik olarak bir futbol topunun da bir arabanın da kütle çekim kuvveti vardır.

Şu anda gökyüzüne baktığınızda birçok toz ve gaz bulutu görürsünüz. Bu birikintiler, milyarlarca yıl içerisinde maruz kaldıkları kütle çekim kuvvetleri gereğinde bir araya gelirler. Aynı olaylar, yıldızımız Güneş için de geçerlidir.

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 4
Avrupa Uzay Ajansı’nın arşivinden Hubble tarafından görüntülenen Kartal Nebulası

Dünya içinde vaziyet pek farklı değildi. Şu anda yapılan gözlemlerle bir yıldızın doğum anlarına tanık oluyor, bazı yıldızların yörüngelerinde bulunan yoğun toz ve gaz bulutlarının varlığını kayıt altına alıyoruz. Dünya, bir zaman içinder Güneş etrafında bulunan toz ve gazın bir araya gelmesiyle oluştu.

Peki neden Dünya ve diğer gezegenler yuvarlakken, dev göktaşları şekilsiz vaziyettelar? Cevap yine kütlede yatıyor. Eğer bir cisim uzay boşluğunda yeterli ağırlığa sahipse, zaman içinde küre biçimini alıyor. Uydular, gezegenler ve yıldızlar bu yolla oluşuyor.

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 5
Profesyonel bir fotoğraf makinesiyle çekebileceğiniz örnek bir Samanyolu fotoğrafı

Elinize bir parça oyun hamuru alıp yuvarlamaya başlayın. Düzenli olarak, belirli bir kuvvetle ovuşturduğunuzda, küre biçimini aldığını göreceksiniz. Uzayda ise elleriniz yerine kütle ve çekim kuvveti aynı görevi görüyor. O sert malzemeler, ısı ve ışık enerjisinin etkisiyle oyun hamuru gibi yumuşayabiliyorlar.

Muazzam kütleler, yıldızlardan gelen ykesintisiz ısı ve ışık, bu malzemelerin bir araya gelip küre olmasını sağlıyor. Eğer Dünya küre değilde bir küp biçiminde olsaydı, köşeleri merkeze uzak olacaktı. Bu da çekirdeğinden gelen kütle çekimine ters bir vaziyet yaratıp, köşeleri merkeze doğru çekerek, her yüzeye eşit basınç uygulayacak ve küpü küreye sıkıştıracaktı.

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 6
Diğer küresel olmayan gök cisimlerinin ise tek başlarına kütleleri yetersiz olduğu için küresel şekle sahip olamıyorlar. Bu nedenle Dünya ve hatta Ay boyutunda bir şekilsiz gök cismi göremiyoruz.

İlk döneminde yıldızından ve yoğun basınçlı çekirdeğinden aldığı enerji sebebiyle lav topu olan Dünyamız, zaman içinde soğudu ve dışarıdan gelen yeni soğuk maddeler de onun kabuğunu oluşturdular.

Kendi çevresinde dönüş hareketinin etkisiyle, yer çekimi (aslında yer değil, kütle çekim kuvveti) Dünya’nın her bölgesinde aynı değildi. Bu nedenle ekvator şişkin, kutuplar ise daha basık hale geldi. Biz de bu özel küreye “geoit” adını verdik. Öyle ki kutupDünya’nın merkezine ekvator bölgesinden 21 kilometre daha yakın.

Gelelim zurnanın zırt demekle kalmayıp tüm absürd sesleri çıkardığı yere: Dünya’nın biçimini, kendi gözlemlerimizle nasıl kanıtlarız?

Açık denize kıyısı bulunan bir limana gidip, varsa uzaklaşan gemilere bakın:

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 7
Bir zamanlar insanlar, açık denize baktıklarında kaybedilen gemilerin battıklarını düşünürlerdi. Eğer bir deniz kıyısına gider, uzaklardaki gemilere bakarsanız, karadan uzaklaştıkça suyun altına kadar indiklerini göreceksiniz.

Düz Dünya teorisyenleri bunun bir yanılsama olduğunu savunuyorlar. Nitekim o gemiler veya bulabilirseniz eşit mesafedeki bir düz arazideki nesneler, Dünya eğrisinin altında kalacaklar.

Kafanızı kaldırıp yıldızlara bakabilirsiniz:

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 8
Aristo bunu çözeli aşağı yukarı 2370 yıl oldu. Kendisi, bir yıldızın hep aynı yerde görünmediğini fark edince sorgulamaya başladı. Gerçekten de öyleydi. Zira Kuzey Yıldızı, yalnızca Dünya’nın Kuzey Yarım Küresi’inden görülebiliyordu. Aristo kuşkusuz bunu daha kısa mesafeler içinde, farklı yıldız ve yıldız kümelerine bakarak ölçümledi.

Sonra denizciler Aristo’nun bu gözlemlerini kendi yolculuklarında kullandılar.

Ay tutulmasını yakından inceleyin:

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 9
Aristo, Dünya’nın yuvarlak olduğu savını ortaya atarken teleskoplara ve uydulara güvenecek şartlara sahip değildi.

Dünya’nın gölgesi bazı zamanlar Ay’ın üzerine düşüyor. Aristo, Ay’ın üzerindeki gölgenin dairesel olduğunu fark etti. Üstelik her Ay tutulmasında hep aynı gölge biçimi görülüyordu. Eğer Dünya düz olsaydı, bazı zamanlar alttaki gölgeyi görmemiz gerecekti:

dünya-neden-düz-değil-bir-portal 10
Düz Dünya teorisyenleri, Ay ve Güneş tutulmalarını açıklayacak sağlam bir argümana sahip değiller.

Biraz pahalı fakat bir hava balonu uçurabilirsiniz:

İsviçre’nin Zürih şehrinde döner salonu işleten Ali Ayverdi, kendi imkânlarıyla Dünya’nın yuvarlak olduğunu gören bir girişimci olarak tarihe geçti. Onun bu çabası her ne kadar bir reklam girişimi olsa da şu rekorla adını tarihe yazdırdı:

İşletmeci, balonla 37 bin 795 metreye kebap dürüm göndermeyi başardı. Bu mesafede yuvamız Dünya’nın eğimi rahatça görülebiliyordu. İnanmıyorsanız alttaki videoya bakabilirsiniz:

Eğer yurt dışındaki bir girişimcinin döner ve peynirli börekle uzaya ulaşma çabası yeterli değilse, cüzi bir masraf yaparak kendi uzay balonunuzu yapabilirsiniz. Bunun için özel balon ekipmanınıza bir adet dayanıklı aksiyon kamerası ve GPS sistemi takmanızı öneririz.

Dünya’nın biçimine dair tartışmalar hiçbir zaman bitmeyecekler. En azından insanların bilgiye basit ulaşma ve neden sonuç ilişkilerini bilimsellikten uzak kurma alışkanlığı olduğu sürece böyle komplolarla karşılaşmaya devam edeceğiz.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Habermi.net

Bir kişinin fikirlerini çalmaya "alıntı", birçok kişinin fikirlerini çalmaya "araştırma" denir.

Yorum Yap

Yorumunuz minimum 20 karakter olmalıdır.
Ziyaretçi olarak yorum yapıyorsun, dilersen