1. Ana Sayfa
  2. Dünya
  3. 13.8 Milyar Yılda Evren Nasıl 46 Milyar Işık Yılı Genişledi?

13.8 Milyar Yılda Evren Nasıl 46 Milyar Işık Yılı Genişledi?

Evrende yolculuk yapmanın Evrendeki genişlemenin nasıl olup da bu kadar fazla olduğunu açıklamak için, evrenin yapısını anlayabilmek gerekiyor .Evrende yolculuk yapmanın  bir kozmik hız sınırı var. Bu da ışığın hızına eşit. Evren 13.8 milyar yıl önce ortaya çıktığına göre görebileceğimiz en uzak cisimler hangi mesafede olmalı? 13.8 milyar yıl, değil mi? Peki biz nasıl oluyor da 46 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir cismi görebiliyoruz?

Bu soruya doğru yanıt verebilmek için, evrenin yapısını doğru biçimde anlamak gerekiyor. Çok uzun bir süre için uzayın düz olduğuna inanılıyordu. Burada gezegenlerin hareketini etkileyen şeyin kütleçekim olduğuna inanılıyordu. Isaac Newton’dan sonra bu inanışı değiştirmek için Einstein zekasında birisi gerekiyordu. Sonuç olarak bu inanışı değiştiren de esasen Einstein’in kendisi oldu.

13.8-milyar-yılda-evren-nasıl-46.milyar-ışık-yılı-genişledi

Uzayda mesafe ölçümü yaparken, A noktasından B noktasına çizgi çekerek mesafe hesaplamıyoruz. Yaptığımız hesaplamalar çok daha karışık ve komplike. Bunun nedeni ise görecelik ve uzayın genişlemesi.

Uzayı benekli bir balon olarak düşünelim. Benekleri gezegen, yıldız, galaksi, istediğiniz rastgele iki cisim olarak düşünebilirsiniz. Beneklerin balon üzerindeki yerleri sabittir. Balonun tepesinde bulunan bir benek, balon inikken de şişikken de balonun tepesinde bulunur. Bu benek A1 beneği olsun. Bu beneğe, balonun hiç şişirilmemiş durumunda en yakın olan benek de A2 olsun. Balonun hiç şişmediği anı da t0 olarak adlandıralım. t0 anında A1-A2 arası mesafe 1 cm olarak kabul edelim.

13.8-milyar-yılda-evren-nasıl-46.milyar-ışık-yılı-genişledi 1
Elimizdeki verilere göre t0 (Başlangıç) anında benekler arası mesafe 1 cm’dir. Balonu şişirdiğimizde balon genişler ve yüzey alanı artar. Balonun tamamiyle şiştiği t1 anında, A1 ve A2 benekleri arası 1 cm’den çok daha fazla olur. Her iki benek de sabit olduğu halde, aralarındaki mesafe zaman içerisinde artmıştır.

13.8-milyar-yılda-evren-nasıl-46.milyar-ışık-yılı-genişledi 2

Uzayda da benzer bir vaziyet söz konusu oluyor. Dünya’yı 1 benek, diğer gök cadlarını de diğer benekler olarak düşünmemiz gerekir. Esneme miktarı, mesafe arttıkça artacak ve bir noktada da ışık hızını geçecektir. Einstein’in ortaya attığı uzayzaman, evrenin temelini oluşturur. Uzayzaman maddelerin etrafında bükülür fakat bunun yanı sıra da sürekli olarak genişler. Evrenin genişleme hızını ölçtüğümüzde karşımıza 70 km/s/Mpc gibi bir hız çıkıyor. Km/s tamam, o bildiğimiz saniyedeki hız fakat Mpc nedir? Mpc, 3.26 milyon ışık yılına tekabül eden bir mesafe, megaparsek. Yani evrendeki iki cisim arasında, evrenin genişlemesinden kaynaklı olarak ortaya çıkan mesafe artışı, megaparsek başına saniyede 70 kilometredir. 100 Mpc mesafedeki iki cisim, saniyede 7000 kilometre birbirinden uzaklaşıyormuş gibi gözükür. Bu sayıyı 4300 Mpc’nin üstüne çıkardığımızda, aradaki mesafe artışı saatte 300,000 kilometreyi, yani ışık hızını geçer. Şu anda bizden 4390 Mpc mesafede bir yıldız doğarsa varlığını katiyen öğrenemeyiz zira ışığı katiyen gezegenimize kadar gelemez. Objeler arası mesafe, 14,100 Mpc olursa aradaki mesafe artışı 987,000 kilometre/saniye olur.

Bunu mümkün kılan şey de Einstein’in görelilik olarak belirttiğı kavramdır. Bu cisimler birbirlerinden uzaklaşıyormuş gibi gözükür fakat uzaydaki yerleri sabittir. Bugün 46 milyar ışık yılı uzaklıkta olan cisimler geçmişte çok daha yakındı. Evren genişledikçe aralarındaki görece mesafe de artmış oldu.

13.8-milyar-yılda-evren-nasıl-46.milyar-ışık-yılı-genişledi 3

Farklı enerji çeşitlerini ve evrenin genişlemesini hesapladığımızda, 13.8 milyar yıl önce aynı anda ortaya çıkan iki noktanın arasındaki mesafe 46.1 milyar ışık yılı oluyor. Gözlemlenebilir evren bu nedenden dolayı 46.1 milyar ışık yılı boyunca devam ediyor. Evren ilk ortaya çıktıktan 1 milisaniye sonra her istikamette çoktan bir ışık yılı genişlemişti.

Bugün gördüğümüz cisimleri de geçmişteki halleriyle görüyoruz. Evrenin görebildiğimiz diğer ucundan bize bakan biri, ne kadar kuvvetli bir teleskop kullanırsa kullansın insan medeniyetini göremez.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Okan Çalışkan

Bir kişinin fikirlerini çalmaya "alıntı", birçok kişinin fikirlerini çalmaya "araştırma" denir.

Yorum Yap

Yorumunuz minimum 20 karakter olmalıdır.
Ziyaretçi olarak yorum yapıyorsun, dilersen